መግለጺ ፍርያት
ዕዳጋ መካይን ኣፍሪቃ ብቕልጡፍ ናህሪ ይሰፍሕ ኣሎ።
ኣፍሪቃውያን ተጠቀምቲ ንቻይናውያን ቅድሚ-ዝውነና ተሽከርከርቲ ሓያል ምርጫ ኣለዎም፡ ናይጀርያ ድማ ኣብ ኣፍሪቃ ዝለዓለት ኣብ ጥቕሚ ዝወዓላ-መካይን ኣምጻእቲ ኮይና ትስራዕ። ኣብ ዓመት ኣስታት 700,000 ኣሃዱታት ናብ ናይጀርያ ዝኣትዋ ኮይነን፡ ካብዚአን እተን 90% ካልኣይ-ኢድ መካይን እየን። ኬንያን ደቡብ ኣፍሪቃን ብሓባር ኣብ ዓመት ልዕሊ 300 ሽሕ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓላ መካይን ኣእትየን እየን። ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ዓመት ጥራይ፡ ቻይና ኣብ ኣፍሪቃ ዘለዋ ብጽሒት ዕዳጋ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓላ-ካብ መካይን ካብ 1.2% ናብ 3.8% ብምድያብ፡ ድልዱል ዕብየት መሸጣ ዓቂቡ ኣሎ።
ደንብታት ኣእትዎት ኣብ መላእ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣዝዩ ይፈላለ እዩ: ናይጀርያ ካብ ወጻኢ ዝኣቱ ንብረት ኣብ ውሽጢ 12 ዓመት ብጸጋም-ኢድ-ዝዝውራ ተሽከርከርቲ ትድርትን ብዙሕ ግብሪ ኣእትዎት ትገብርን፤ ግብጺ ልዕሊ ሰለስተ ዓመት ዝዕድሚአን መካይን ብምእጋድ፡ ንኢቪን ሃይብሪድ ሞዴላትን ምርጫ ፖሊሲታት ትህብ፤ ኢትዮጵያ ብበንዚን-ዝሰርሓ ዝጥቀማ መካይን ካብ ወጻኢ ምእታው ሙሉእ ብሙሉእ ኣጊዳ፣ ብኤሌክትሪክ ዝሰርሓ ተሽከርከርቲ ጥራሕ ፈቒዳ፤ ጋና ካብ 10 ዓመት ንላዕሊ ዕድመ ምፍራይ ዘለወን ተሽከርከርቲ ትኽልክል። ቻይና ኣብ ሰደድ መካይን ናብ 53 ሃገራት ኣፍሪቃ ካብ ቀረጽ ነጻ ብምግባር ንደገ ዝልኣኽ ተሽከርከርቲ ብዓቢኡ ኣመቻቺያ።
1.4 ቢልዮን ነበርቲ ዝነብሩላ ከተማ ኮይና፡ መብዛሕትኦም ኣፍሪቃውያን ዓደግቲ፡ ዋጋ-ውጽኢታዊ ዝኾኑ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓላ መካይን ቀዳምነት ዝህቡ ኮይኖም፡ እዚኦም ድማ 70% ካብ ኩለን ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝርከባ መካይን ይሕዛ። ብኤሌክትሪክ ዝሰርሓ ተሽከርከርቲ ኣብ መጻኢ ኣብ መላእ ኣፍሪቃ ዕቤት መሸጣ ንኽህልወን ተዳልየን ኣለዋ። እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ፡ መሰናኽላት ገና ኣለዉ፡ ዝተበታተኑ ግዝኣታት ኣፍሪቃን ዘይቃዶ ፖሊሲታት ኣእትዎን፡ ኣብ ዝተወሰኑ ዕዳጋታት ብተደጋጋሚ ምኽልካል ግብሪ፡ ተወሲኹዎ ዘይማዕበለ ውሽጣዊ ምፍራይ መካይን፡ ነቲ ዞባዊ ጽላት ዝጥቀማሉ-መካይን ብዓቢኡ ብናይ ወጻኢ ኣቕረብቲ ዝዕብለል ይገብሮ።
እዚ ሰማያዊ ውቅያኖስ ዕዳጋ ንምንታይ ወፍሪ ክግበረሉ ዝግባእ እዩ።
ካብ መላእ ዓለም ዝመጻ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓላ መካይን ኣብ መላእ ኣፍሪቃ ድልዱል መሸጣ ኣለወን፡ እዚ ድማ ነዚ መኽሰብ ዘለዎ ዕዳጋ ንምጥቃም ዝህንጠዩ ማእለያ ዘይብሎም ዓለማውያን ነጋዶ ይስሕቡ።
ናይጀርያ ኣብ ኣፍሪቃ ዝዓበየት ኣብ ጥቕሚ ዝወዓላ-መካይን ዘእተወት ሃገር ኮይና ትስራዕ። ብዘይምምዕባል ውሽጣዊ ምፍራይ መካይን ዝተገደበት እታ ሃገር፡ ነቲ እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ጠለብ ዕድጊ ውሽጢ ዓዲ ከተዕግብ ስለዘይክእል፡ ወደባታ ዝዓጽዎ ሰፊሕ ድሕረት ተሽከርከርቲ፤ ትርፊ ስቶክ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ክቕየር ኣለዎ።
ቅድሚ ሕጂ ኣፍሪቃውያን ዓደግቲ ቅድሚ-ዝውነና መካይን ጃፓናውያንን ኮርያውያንን ንምጽጋን ነዳዲ-ውሑድ፣ቀሊል-ዝመርጹ ነይሮም። ውሱን ኣብ ገዛውቲ ዝውሰድ ኣታዊ ንመብዛሕትኦም ደቂ ዓዲ ንብራንድ-ሓደስቲ ተሽከርከርቲ ብተመጣጣኒ ዘይሽየጣ ይገብሮም፣ኣብ ጥቕሚ ዝወዓላ መካይን ብሓፈሻ ትሕቲ ሓደ-ዓስራይ ናይተን ሓደስቲ መዛኑአን ዋጋአን ክሽየጣ እንከለዋ። ዘይከምተን ድሕሪ ምዕዳጋ ብቕጽበት ዋጋአን ብሓያል ዝንኪ ሓደስቲ መካይን፡ ካልኣይ-ኢድ መካይን ዋጋአን ኣዝየን ብዝበለጸ ይሕዛ ምስ ቅልል ዝበለ ምንቁልቋል ዋጋ። ካብዚ ሓሊፉ መጓዓዝያ ጽርግያ ከም ቀንዲ መዓልታዊ ናይ ምንቅስቓስ ኣማራጺ ኣፍሪቃ ኮይኑ የገልግል። እዞም ኩሎም ተደሚሮም ዘለዉ ረቛሒታት ኣብ መላእ ኣህጉር ብቐጻሊ ሰማይ ዝዓረገ ጠለብ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓላ መካይን ይድርኹ ኣለዉ።
ርትዓዊ ኣጠማምታ፣ ተስፋ ዘለዎ ተስፋ ዕዳጋ
መብዛሕትአን ሃገራት ፍሪካን ግዴታዊ ደንቢ ምፍራስ ተሽከርከርቲ የብለንን። ዝኣረጋ መካይን ንዝተበላሸወ መለዋወጢ ኣቑሑት ብምትካእ ጥራይ ኣብ ጽርግያ ክጸንሓ ይኽእላ እየን። ተወሳኺ፡ ኣብ መብዛሕትኡ ክፋል ኣፍሪቃ ጽንኩር ዘይተጸረገ ጽርግያታት ይሰፍሕ፤ ዝተደልደላ፣ ዳግማይ ዝተገጠማ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓላ መካይን ብሉጽ ጽንዓት ኣለወን፣ እዚ ድማ ንሓያል ናይ ውሽጢ ዓዲ ጠለብ ቅድሚ-ዝውነና ተሽከርከርቲ ነዳዲ ይህብ።
ኣብ ቻይና ብዝውስኽ መጠን ሓደስቲ-ጸዓት ዘለወን ተሽከርከርቲ ተደሪኾም፡ ብዙሓት ጽቡቕ ኩነታት ዘለወን ኣብ ጥቕሚ ዝወዓላ ናይ በንዚን መካይን ብናይ ውሽጢ ሃገር ወነንቲ ደረጃ ብደረጃ ይውገዳ እሞ ናብ ፕሪምየም ሰደድ ስቶክ ንኣፍሪቃ ይቕየራ። ኪኖ መሸጣ ተሽከርከርቲ፡ ቻይናውያን ሰደድቲ ንሎጂስቲክስ፡ ጽገና መካይንን መኽዘንን ዝሽፍን ምሉእ-ስፔክትረም ዝድግፍ ኣገልግሎታት ሃኒጾም ኣለዉ። ኢትዮጵያ ብብራንድ-ሓደስቲ ብበንዚን-ዝሰርሓ መካይን ካብ ወጻኢ ምእታው ክትኽልክል እንከላ፡ ግብጽን ጋናን ግን ንኤሌክትሪክ ዝሰርሓ ተሽከርከርቲ ምቹእ ፖሊሲታት ብምዝርጋሕ፡ ቻይና ኣብ ጥቕሚ ዝወዓላ EV ሰደድ ሰፊሕ ተስፋ ዕዳጋ ይኸፍታ።
እዚ ክበሃል ከሎ፡ ኣብ ብርክት ዝበሉ ግዝኣታት ኣፍሪቃ እኹል ዘይኮነ ናይ ቻርጅ ፒል ትሕተ ቅርጺ፡ ንሰፊሕ ምቕባል EV ዝድርት ዓቢ ዕንቅፋት ኮይኑ ይርከብ። ቻይናውያን ኣብ ጥቕሚ ዝወዓላ መካይን ናብ ኣፍሪቃ ምልኣኽ ሓባራዊ ረብሓታት የቕርብ: ቻይና ትርፊ ስራሕ ኣልቦ ተሽከርከርቲ ንምጽራይ ይሕግዛ ኣብ ርእሲኡ ድማ ኣፍሪቃውያን ደቂ ዓዲ ብተመጣጣኒ ዋጋ መጓዓዝያ ንኽረኽቡ የኽእሎም፣ እዚ ድማ ዓወት-ዓወት ክልተኣዊ ንግዳዊ ሽርክነት ይፈጥር